Tutorial วิธีใช้ VituixCAD ในการออกแบบ ตู้ลำโพง
- VituixCAD เป็นโปรแกรมช่วยในการออกแบบลำโพงและวงจรครอสโอเวอร์ สามารถดาวน์โหลดได้ฟรีจาก https://kimmosaunisto.net/
ประโยชน์หลักของโปรแกรมนี้คือ ใช้สำหรับออกแบบวงจรครอสโอเวอร์ แต่ก็จะมีเครื่องมืออื่น ๆ เช่น โปรแกรมออกแบบตู้ลำโพง โปรแกรมคำนวน baffle diffraction โปรแกรมแปลงกราฟออกมาเป็นค่า SPL ที่สามารถเอาไปใช้กับโปรแกรมอื่นได้ หรือเรียกว่า SPL Trace
แต่วันนี้ผมจะสอนวิธีใช้ส่วนของโปรแกรมออกแบบตู้ลำโพงอย่างเดียวก่อน ถ้าใครสนใจอยากได้ตัวไหนเพิ่มก็ comment บอกมาได้เลยครับ
- เปิดโปรแกรมออกแบบตู้ลำโพง เมื่อเข้าโปรแกรมมาแล้ว กดที่ Tools > Enclosure
-
หน้าต่าง หน้าต่างของโปรแกรม ผมแบ่งออกมาเป็นส่วนย่อย ๆ ดังนี้
-
แถบเครื่องมือ
-
ฟิลเตอร์ สำหรับกรองหาลำโพงในฐานข้อมูล
-
ส่วนของฐานข้อมูลลำโพง
-
ส่วนตั้งค่าออกแบบตู้ลำโพง
-
ผลลัพท์จากการตั้งค่า
- วิธีเพิ่มลำโพงเข้าฐานข้อมูล
VituixCAD จะมีการอัพเดทฐานข้อมูลลำโพงอยู่เรื่อย ๆ แต่ในกรณีที่ไม่มี เราจะต้องมาเพิ่มลำโพงในฐานข้อมูลเอง อันดับแรกให้กดไปที่เครื่องหมาย + ที่แถบเครื่องมือ
- จะมีหน้าต่างขึ้นมาให้ใส่ค่าพารามิเตอร์ของลำโพง
- ใส่ค่าพารามิเตอร์
วันนี้ผมจะขอใช้ลำโพงยอดนิยมตัวหนึ่งของนัก DIY ลำโพง (ซึ่งก็ไม่นิยมในกลุ่มเราซักเท่าไหร่)
Dayton TCP115-8
Datasheet https://www.daytonaudio.com/images/resources/295-416—dayton-audio-tcp115-8-specification-sheet.pdf
ก็นำค่าต่าง ๆ ใน datasheet มาใส่ได้เลย ส่วนตัวผมชอบติ๊ก Crosscalc ไว้ด้วย เพื่อให้โปแกรมคำนวนบางค่าที่หายไปให้ แต่ปัญหาคือเวลาใส่ค่าลงไป ค่าตัวแปรอื่นอาจจะดิ้นไปดิ้นมาต้องใส่หลายรอบหน่อยจนหว่าจะนิ่ง (อาจจะฟังดูแปลก แต่ลองเล่นดูเดี๋ยวก็รู้ = =“)
ใครอยากได้ข้อมูลเพิ่มเติมสามารถอ่านได้ในบทความที่ผมเคยเขียนไว้ https://www.facebook.com/groups/791461357947350/permalink/1892504631176345/ https://www.facebook.com/groups/791461357947350/permalink/1892952047798270/
เมื่อใส่พารามิเตอร์เรียบร้อยก็กด OK เพื่อบันทึกได้เลย
- เลือกดอกลำโพง วิธีเลือกดอกลำโพงเราอาจจะหาในฐานข้อมูลทั้งหมดเลยก็ได้ แต่ก็จะสะดวกกว่าถ้าเราจะกรองข้อมูลเสียก่อน
วิธีกรองข้อมูล
- ติ๊กถูกหน้า Enable Filtering
- ใส่ชื่อโรงงานหรือยี่ห้อ ในช่องตารางหรือเซลล์ บนคอลัมน์ Manufacturer
- ใส่รุ่นในเซลล์ บนคอลัมน์ Model
- เลือกดอกลำโพงที่ต้องการได้เลย
- เลือกชนิดตู้ลำโพง
เมื่อเลือกดอกลำโพงแล้วต่อมาเราก็เลือกชนิดตู้ลำโพง ซึ่งลำโพงแต่ละแบบเป็นอย่างไรสามารถดูได้จากรูปด้านขวา วันนี้ผมขอออกแบบเป็น Bass reflex
- เลือก alignment ปกติตู้ลำโพงชนิดต่าง ๆ จะมีงานวิจัยก่อน ๆ ที่บอกว่าลำโพงชนิดนี้ออกแบบอย่างไรให้ออกมาดีที่สุดเรียกว่า alignment ซึ่งก็จะมีหลายแบบอยู่ซึ่งผมขอไม่ลงรายละเอียกในส่วนนี้ แต่อย่างไรก็ตามเราเอามาเป็นค่าต้นแบบก่อนที่จะเริ่มปรับแต่งได้
- ปรับแต่งค่าตู้ลำโพง อันดับแรกเลือกไปที่แท็ป Enclosure
ใส่ค่า Qa Qa ค่าค่าการสูญเสียพลังงานในตู้ไปกับ absorber หรือวัสดุซับเสียง โดยมีค่าดังนี้ ไม่ใส่วัสดุซับเสียง = 120 ใส่นิดหน่อย = 80 บุผนังทั้งหมดในตู้ลำโพง = 20 ยัดลงไปเยอะ ๆ เลย = 5
ใส่ค่า Ql Ql คือการสูญเสียงพลังงานไปกับการรั่ว (leak) ของลำโพง ไม่รั่วเลย = 30 รั่วน้อยมาก ๆ = 15 รั่วนิดหน่อย = 10
ปกติงานวิจัยจะใช้ Ql ที่ 3, 7 และ 15
ใส่ค่า Qp Qp คือการสูญเสียงพลังงานไปกับการรั่วของพอร์ต ซึ่งจะขึ้นอยู่กับปากพอร์ตมีการ Flare หรือไม่
ท่อกลางอากาศทั้งสองด้าน = 70 เรียบกับผนั่ง 1 ด้าน = 80 เรียบกับผนั่ง 2 ด้าน = 90 มี flare 1 ด้าน = 120 มี flare 2 ด้าน = 140
ใส่ค่า End corr End corr คือการชดเชยความยาวของพอร์ตอันเนื่องมาจากต่ำแหน่งของพอร์ต ซึ่งอันนีัจะลึกและงงมาก ๆ ผมแนะนำใส่ค่า 0.85 ไปก่อน ถ้ามีคนสนใจจริง ๆ ค่อยมาคุยกันได้ครับ
- ใส่ปริมาตรภายในของตู้ลำโพงและจูนความถี่ตู้
ปริมาตรภายในตู้สามารถปรับได้ที่ช่อง Volume ซึ่งปริมาตรนี้คือปริมาตรของอากาศเท่านั้น ไม่ใช่ขนาดของลำโพงเพราะจะต้องลบความหนาของผนังตู้ไปด้วย และอีกอย่างที่ต้องคิดคือปริมาตรนี้ไม่รวมปริมาตรของดอกลำโพง
ส่วนนี้ผมให้ทดลองกันเองดีกว่าครับ ปรับ Volume และ Fb ตามใจชอบเลย (ตัวอย่างด้านล่างผมลองเล่น ๆ นะ)
- ลองปรับกำลังเพื่อดู cone excursion
ลองปรับดูว่าลำโพงจะสามารถเล่นได้ดังขนาดไหนถึงจะไม่เกิน Xmax
ถ้าปรับขึ้นมาแล้วรู้สึกยังดังไม่สะใจ ก็สามารถเพิ่ม high pass filter เพื่อตัดความถี่ต่ำที่ไม่จำเป็นออก
- ใส่ฟิลเตอร์
อันนี้ผมให้เป็นทางเลือกเพราะปรกติแล้ว ถ้าลำโพงมันดังพออยู่แล้วจะไม่ใส่ก็ได้ แต่กรณีถ้าจะใส่ก็ต้องใช้ DSP หรือ EQ ช่วย
วิธีปรับก็ให้ไปที่แท็ป Filter ก่อน จากนั้นให้ลองเพิ่ม power ขึ้นมาดู แล้วเปิด HP หรือ High Pass ขั้นมาจากนั้นก็แรับความถี่ตามตั้งการ
14. ปรับขนาดพอร์ต
อันดับแรกให้ติ๊กถูกหน้า Fb ก่อน เพื่อล็อคค่าไว้ไม่ให้ขยับ จากนั้นแก้ค่า Diam สำหรับเส้นผ่านศูนย์กลางพอร์ตกลม หรือติ๊กถูกเพื่อเปลี่ยนไปใช้เป็นพื้นที่หน้าตัดแทน
เวลาปรับพอร์ตให้ดูกราฟ velocity ไปด้วย ผมแนะนำว่ากราฟควรจะไม่เกินเส้น 17 m/s หรือเกินมาเล็กน้อย
เมื่อเสร็จแล้วเราก็จะได้ขนาดของปริมาตรอากาศในลำโพง ขนาดหน้าตัดพอร์ต ความยาวพอร์ต ครบถ้วน พร้อมสำหรับนำไปออกแบบลำโพงต่อไป
- สรุป ผมอยากให้ทุกคนลองใช้โปรแกรมนี้ดูเพราะนอกจากใช้ออกแบบครอสโอเวอร์ได้แล้ว ยังสามารถใช้ออกแบบตู้ลำโพงได้อีกด้วยที่สำคัญคือฟรี! แล้วถ้าใครติดปัญหาหรือสงสัยอะไรตรงไหนก็ถามใน comment ได้เลย หรือจะโพสถามในกลุ่มภายหลังก็ได้ถ้าผมเห็นก็จะมาตอบให้ครับ
